Haftalık Jeopolitik Gelişmeler

“GENİŞLETİLMİŞ BATI YARIMKÜRE” KAVRAMI, TÜRKİYE’DE ADANA VE İSTANBUL MERKEZLİ YENİ NATO BAĞLANTILI KARARGÂH YAPILANMALARI VE SENARYOLAR

Giriş: Genişletilmiş Batı Yarımküre

21. Yüzyılın ilk çeyreğinde uluslararası sistem yeniden tarihsel bir dönüşüm sürecine girmektedir. Küresel güç dağılımındaki değişim, yükselen bölgesel aktörler, büyük güç rekabetinin geri dönüşü, enerji ve teknoloji alanındaki stratejik mücadeleler ve küresel yönetişim kurumlarının meşruiyet krizleri, mevcut düzenin sürdürülebilirliğini tartışmalı hale getirmektedir. Bu bağlamda dünya siyaseti, Westphalia, Viyana ve II. Dünya Savaşı sonrasında kurulan düzenlere benzer biçimde, eski uluslararası mimarinin çözülmeye başladığı ve yeni bir küresel düzenin henüz tam olarak şekillenmediği tarihsel bir ara döneme girmiş görünmektedir. Günümüz uluslararası sistemi bu nedenle yalnızca bir güç rekabeti dönemini değil, aynı zamanda yeni bir küresel düzenin doğum sancılarını da temsil etmektedir.

Bu dönüşüm esnasında Dünya üzerinde %18 üretim gücü ve 40 trilyon dolar borç stoku ile dünyaya yön verecek, gönüllü veya zorla rıza üretecek durumda olmayan Trump ve ekibinin yaptığı şey; Batı Yarımküre doktrinini coğrafyadan çıkarıp jeoekonomik ve lojistik bir güvenlik sistemine dönüştürmek ve ABD’nin artık hür dünya olarak bilinen batı dünyasından kopuşunun hızlanmasının bir sonucu olarak Çin ile mutlaka bir hesaplaşma olacağını hesap ederek gerek Hindistan’ı gerekse Rusya’yı yanına çekmek ve her geçen gün büyüyen Çin’i Hint-Pasifik’te dengelemektir. ABD Savaş Bakanı Hegseth geçen günlerde ‘’Genişletilmiş Batı Yarımküresi’’ diyerek söz konusu jeopolitik etki alanını genişlettiklerini ilan etti. Diğer bir deyişle Trump Batı Yarımküreyi coğrafi bir etki alanı olarak görürken, Hegseth aynı kavramı 

deniz ulaştırma rotaları ve küresel lojistik ağları da içeren genişletilmiş bir güvenlik sistemi olarak yeniden tanımladı. “Genişletilmiş Batı Yarımküre” kavramı, klasik Monroe doktrininin 21. yüzyıl versiyonu olarak görülebilir. Ancak bu kez mesele yalnızca kıta savunması değil; deniz ticaret yolları, lojistik altyapılar ve küresel tedarik zincirlerinin güvenliği üzerinden tanımlanan daha geniş bir jeopolitik güvenlik mimarisidir. Ve doğrudan ABD’nin NATO yaklaşımını etkiler. [1]  

Güncel NATO: "Yeni Soğuk Savaş" ve Lojistik Darboğaz:

Soğuk Savaş döneminde zaferin anahtarı Atlantik üzerinden gelecek milyonlarca tonluk ikmal iken, bugün NATO için temel sorun bu "ikmal köprüsünün" artık garanti olmamasıdır. Geçmişin nükleer caydırıcılık ve kitlesel deniz ulaştırması odaklı planları, yerini çok daha karmaşık ve riskli bir denkleme bırakmıştır. Bugün ABD’nin lojistik filosu yaşlanmış, ticari denizcilik kapasitesi daralmış ve en önemlisi ABD’nin stratejik odağı Hint-Pasifik bölgesine kaymıştır. Eskiden sadece denizaltı tehdidine karşı korunan konvoylar, bugün hipersonik füzeler, siber saldırılar ve insansız deniz araçlarının (İDA) tehdidi altındadır. Ukrayna savaşı sonrası Avrupa ülkeleri (Almanya, Polonya vb.) silahlanma bütçelerini artırsa da kıta hala ABD'nin istihbarat, hava savunma ve stratejik nakliye imkanlarına göbekten bağlıdır. Kendi ayakları üzerinde duramayan bir Avrupa'nın Rusya ile gireceği konvansiyonel bir savaş, lojistik derinlik yoksunluğu nedeniyle büyük bir stratejik kumardır.

Geçmişte NATO’nun gücü "niceliksel lojistik" ve "Atlantik derinliği “ne dayanıyordu. Bugün ise NATO, hızı düşük ve sürekliliği şüpheli bir ikmal hattıyla karşı karşıyadır. ABD desteğinin siyasi veya askeri nedenlerle (Tayvan krizi vb.) aksaması durumunda, Avrupa'nın Rusya karşısındaki caydırıcılığı kağıt üzerinde kalma riski taşımaktadır. Yani NATO'nun "sinir uçları" Kuzey Kutbu (Arktik) ve Karadeniz'dir. Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki kontrolü (Montrö) ve Adana gibi lojistik merkezlerdeki NATO yapılanması, Atlantik'ten gelemeyen desteğin bölgesel düzeyde dengelenmesi çabasıdır.

AB tarafında ise “stratejik özerklik” ile NATO’ya tamamlayıcılık birlikte yürütülmektedir: EEAS’in yayımladığı “Strategic Compass” belgesi, daha güçlü AB’nin NATO’ya tamamlayıcı olacağını açıkça yazar; Konseyin 2024 güvenlik‑savunma sonuçları bu hattı tekrarlar. Ayrıca AB, 2023’te güncellenen Deniz Güvenliği Stratejisi ile deniz alanlarının “daha ihtilaflı” hale geldiği bir dönemde deniz güvenliğini öne çıkarır; bu, Karadeniz gibi havzalarda AB‑NATO eşgüdümünün artmasını teşvik eden bir arka plan yaratır. (EEAS, 2022; Council of the European Union, 2024; Council of the European Union, 2023).

Türkiye’de NATO Bağlantılı Karargâh Yapılanmaları:

Dünyanın büyük bir değişimden geçtiği bu dönemde Türkiye’nin gündemine Adana’da 6. Kolordu bünyesinde kurulması planlanan Çokuluslu Kolordu Karargâhı (MNC-TUR) girdi. Kamuoyunda tartışma yaratan bu yapı ani kararların ürünü değildir; NATO’nun Soğuk Savaş 

sonrası dönüşümünün doğal uzantılarıdır. 1990’lardan itibaren geliştirilen birleşik görev kuvveti konsepti, 2002 sonrası NATO Mukabele Kuvveti ve 2014 sonrası Rusya merkezli tehdit algısı bu süreci hazırlamıştır. 2022 Stratejik Konsept ve 2023 Vilnius Zirvesi ile doğu kanadında daha entegre kuvvet yapıları kararı alınmış, MNC-TUR bu planın sahaya yansıması olmuştur. Polonya’daki MNC-NE ve Romanya’daki MNC-SE benzeri bir yapı Türkiye’de kurulmaktadır.

 “Türkiye’de iki yeni NATO karargâhı kuruluyor” haberi aslında;

(1) NATO bölgesel planlarıyla ilişkilendirilen Adana merkezli kara kolordu karargâhı;

(2) Karadeniz güvenliğine dönük—ancak NATO ile “kurumsal bağ” açısından daha karmaşık bir statüye sahip görünen—İstanbul/Boğazlar merkezli deniz bileşeni komutanlığı (TRT Haber, 2026; T24, 2026) nı işaret etmektedir.  

Adana’daki yapılanma için MSB kaynaklı açıklamada; 2023’te NATO “Güneydoğu Bölgesel Planı” kapsamında bir kolordu karargâhı kurulmasına yönelik çalışmanın başlatıldığı, bu niyetin 2024’te NATO makamlarına beyan edildiği, bir Türk general komutasında planlandığı ve çekirdek kadrolara atama yapıldığı bildirilmiştir. Ayrıca karargâhın “çok uluslu” statüye dönüştürülmesi için NATO makamlarıyla koordinasyonun sürdüğü, NATO prosedürleri tamamlanmadığı için onay sürecinin devam ettiği, onaylanmış bir logosunun bulunmadığı ve görevinin bölgesel planlar kapsamında kendisine tahsis edilecek kuvvetlerin entegrasyonu yoluyla caydırıcılık ve savunmayı desteklemek olduğu vurgulanmıştır. En kritik cümlelerden biri de “son gelişmelerle ilgisi bulunmadığı” ifadesidir. (TRT Haber, 2026). 

İstanbul/Boğazlar eksenli “Deniz Unsur Komutanlığı” tartışmasında ise MSB’nin daha ayrıntılı çerçevesi; Karadeniz güvenliği, Montrö’nün korunması ve “bölgesel sahiplik” ilkesi etrafında kurulmaktadır. AA’nın aktardığı MSB açıklaması; Türkiye’nin Karadeniz güvenlik anlayışının Montrö’nün sağladığı denge/istikrarın korunmasına ve kıyıdaş ülkelerin önceliğine dayandığını, Montrö’den taviz verilmediğini; ayrıca “Ukrayna Gönüllüler Koalisyonu” adlı girişimin NATO ile ilişkili olmayan çok uluslu bir girişim olduğunu belirtmektedir. Bu çerçevede “Çok Uluslu Ukrayna Kuvveti (MNF‑U)” planlamasında “Deniz Unsur Komutanlığı (MCC)” görevinin Türkiye tarafından yürütüleceği; 15–16 Nisan 2025’te Ankara’daki toplantıda planlamalarda Montrö’nün hukuki çerçevesinin esas alınmasına mutabık kalındığı; MCC karargâhının 25 Ağustos 2025’ten itibaren tamamı Türk personelden oluşan çekirdek kadro ile teşkil edildiği; 14 ülkenin katkı beyanında bulunduğu ve deniz platformlarına katkının yalnız kıyıdaş ülkeler olan Türkiye, Romanya ve Bulgaristan tarafından sağlanacağı kaydedilmektedir. (Anadolu Ajansı, 2026a). 

NATO’nun Yeni Kuvvet ve Komuta Yapısı Bağlamı:

NATO’nun 2022 Madrid, 2023 Vilnius ve 2025 Lahey zirveleri; ittifakın caydırıcılık‑savunma mimarisinde “plan‑kuvvet‑komuta‑kontrol” hattını birbirine daha sıkı bağlayan bir dönüşümü resmîleştirmiştir. 2022 tarihli Stratejik Konsept; NATO’nun kolektif savunmasını “360 derece 

yaklaşım” ile ele alır ve tehditleri yalnız doğu kanadıyla sınırlamayan bir çerçeve sunar. (NATO, 2022a). Madrid Zirvesi Bildirgesi; yeni bir caydırıcılık‑savunma “baz çizgisi” belirlendiğini, doğu kanadında daha “robust” ileri konuşlanmayı, hızlı takviyeyi, önceden konuşlandırılmış teçhizatı ve güçlendirilmiş komuta‑kontrolü vurgular; ayrıca “yeni NATO kuvvet modeli”ne yönelik ilk taahhütlerden söz eder. (NATO, 2022b).

Vilnius Zirvesi Sonuç Bildirgesi ise, “Soğuk Savaş’tan bu yana en kapsamlı ve detaylı savunma planları” olarak nitelenen yeni nesil bölgesel savunma planlarının hayata geçirildiğini ve bu plan ailesinin, kuvvetlerin, kabiliyetlerin, duruş yönetiminin ve komuta‑kontrolün planlanmasıyla daha çok bütünleştirileceğini belirtir. (NATO, 2023a).

Bu dönüşümün kuvvet üretimi ayağı, NATO’nun doktrinel sayfalarında “NATO Force Model” başlığıyla açıklanır: Model, ittifakın ulusal kuvvetleri daha sistematik biçimde “organize etmesini, yönetmesini, aktive etmesini ve komuta etmesini” amaçlar; üç kademeli bir hazırlık sistemi kullanır ve eski NATO Response Force’un (NRF) yerini aldığı belirtilir. Bu çerçevede “Allied Reaction Force (ARF)”ın Temmuz 2024’te aktive edildiği, NATO Force Model’in NRF’yi Temmuz 2024’te tamamen ikame ettiği NATO kaynaklarında açıkça yazılıdır. (NATO, 2025a).

Komuta‑kontrol ayağında ise “NATO Command Structure (NCS)” içinde Allied Command Operations; Supreme Headquarters Allied Powers Europe merkezli stratejik seviyeden, operasyonel seviyedeki Joint Force Command Naples gibi müşterek kuvvet komutanlıklarına ve taktik seviyedeki tek‑kuvvet (land‑maritime‑air) komutanlıklarına uzanan bir zincir tanımlanır. NATO’nun resmî komuta yapısı anlatımında Allied Land Command ve Allied Maritime Command ile Allied Air Command açıkça sayılır; böylece Türkiye’nin hâlihazırda NATO komuta mimarisinde kalıcı bir “bileşen” rolü taşıdığı da resmî olarak görünmektedir. (NATO, 2024a).

Bu çerçeve, Adana’da planlanan MNC‑TUR karargâhının “bölgesel planlar” ile bağını açıklayıcıdır: NATO, Vilnius’ta planları güncellerken; Madrid’den itibaren kuvvet modelini ve komuta‑kontrol altyapılarını bu planları “uygulayabilir” kılacak şekilde uyarlamaktadır. (NATO, 2022b; NATO, 2023a; NATO, 2025a). NATO’nun güney kanadı perspektifinde, NATO Strategic Direction-South Hub gibi yapılar üzerinden Afrika ve Orta Doğu dinamiklerine ilişkin farkındalık üretildiği; Joint Force Command Naples’in “NATO’nun güney kanadını tahkim” rolünün kritik görüldüğü NATO kaynaklarında vurgulanmaktadır. Bu, Adana’daki kolordu karargâhının “güneydoğu bölgesel plânı” referansını daha anlaşılır kılmaktadır (NATO, 2026c). Ancak;

Hukuki Bağlamda Montrö ve NATO statüsü: 

Bazı sorular;

1. Montrö Tartışması: "Geçiş" mi, "Konuşlanma" mı?

Hukuken Montrö, gemilerin Boğazlar'dan geçişini düzenler. Ancak eleştirilerin odak noktası şu: İstanbul'da bir NATO Deniz Komutanlığı kurulması, kâğıt üzerinde Montrö'yü bozmasa da 

fiilen Karadeniz'in girişinde bir "NATO gözü ve aklı" yerleştirmek demek midir? Resmî Görüş: "Komuta bizde, personel bizden; Montrö ile ilgisi yok." Dese de eleştirel bakımdan "Kıyıdaş olmayan (ABD, İngiltere vb.) ülkelerin subaylarının o karargâhta oturması, Montrö'nün 'Karadeniz kıyıdaşlara aittir' ruhu ile ne kadar uyumlu olduğu tartışmalıdır.

2. Meclis (TBMM) Yetkisi: "Misafir" mi, "Karargâh" mı?

Anayasa’nın 92. maddesi, yabancı askerlerin Türkiye’de bulunması için Meclis onayı öngördüğü düşünüldüğünde buradaki hukuki "ince çizgi" şudur: Eğer bu birimler doğrudan bir "yabancı askeri birlik konuşlanması" olarak görülürse Meclis onayı şart. Ancak bu Türkiye’nin 1952’den beri üyesi olduğu NATO anlaşmalarının (SOFA protokolleri) bir "teknik gerekliliği" ve "uluslararası karargâh faaliyeti" olarak tanımlanıyorsa ve yeni bir hak verilmiyorsa Meclis onayı gerek olmadığı yönünde görüş bildirilebilir mi?

Hukuki çerçevede aslında çok sağlam örülmüş (NATO SOFA ve Montrö dengesi korunmaya çalışılıyor). Ancak bu tartışma hukuki olmaktan ziyade siyasi ve jeopolitik bir güven tartışmasıdır. Türkiye, Ukrayna-Rusya dengesini bozmadan NATO içindeki ağırlığını artırmaya çalışırken; bu "hassas dengenin" bir gün Batı lehine bozulması endişesi var.

Diğer yandan Karadeniz’de Montrö’nün sahibi olan Türkiye’nin kendi eliyle NATO’ya bağlı bir deniz komutanlığı kurması, Rusya Ukrayna Savaşının seyrine bağlı olarak çeşitli olumsuzluklar yaratma potansiyeline sahiptir. Çünkü;

"Türkiye’nin Türk Boğazları üzerindeki münhasır egemenliğini ve Karadeniz’deki istikrarı koruyan temel direk, Montrö Boğazlar Sözleşmesi’dir. Bu hukuki rejimin sağladığı dengeleyici güç, Türkiye’nin bölgesel krizlerdeki manevra kabiliyetinin de kaynağını oluşturmaktadır. Bu çerçevede, İstanbul/Boğazlar hattında planlanan NATO Deniz Unsur Komutanlığı gibi yapısal adımlar, Türkiye’nin geleneksel 'bölgesel sahiplik' politikasını ve Karadeniz’deki hassas güç dengesini etkileme potansiyeline sahiptir.

Söz konusu askeri yapılanma, Karadeniz’i kıyıdaş devletlerin ortak güvenlik alanı olmaktan çıkarıp, küresel bloklar arası bir rekabet sahasına dönüştürme riski barındırmaktadır. Türkiye’nin stratejik arka bahçesi olan bu coğrafyanın çok uluslu askeri komuta zincirlerine dahil edilmesi; ülkemizin Rusya ile olan hassas diyalog zeminini zayıflatabilir ve olası kriz senaryolarında Türkiye’yi doğrudan taraf haline getirecek asimetrik tehditlere zemin hazırlayabilir. 

Jeopolitik perspektiften bakıldığında, Boğazlar ve Karadeniz’in özel statüsünün korunması sadece bir hukuk meselesi değil, aynı zamanda Türkiye’nin ulusal güvenlik önceliğidir. NATO’nun kolektif savunma hedefleri ile Türkiye’nin Montrö’den kaynaklanan tarihsel 

yetkileri arasında bir öncelik çatışması yaşanmaması kritik önemdedir. Özellikle bölgedeki çatışma dinamiklerinin değişkenliği göz önüne alındığında, Türkiye’nin kendi öz kaynaklarına dayalı caydırıcılığını merkeze alması ve çok uluslu askeri angajmanlar yerine kıyıdaş devletler odaklı güvenlik mimarisini tahkim etmesi stratejik bir zorunluluk olarak değerlendirilmektedir.

Sonuç olarak; Türkiye’nin Karadeniz’deki güvenliği NATO’nun genişleme doktrinleri üzerinden değil, Montrö rejimiyle sağlanan stratejik özerkliğin korunması üzerinden kurgulanmalıdır" 

Güneyde Stratejik ve Askerî Değerlendirme: Gerekçe, Görev Tanımı ve Operasyonel Mantık

Adana’daki MNC‑TÜR karargâhının resmî görev tanımı; NATO’nun bölgesel savunma planları kapsamında “tahsis edilecek kuvvetlerin entegrasyonu” ve sorumluluk sahasında caydırıcılık‑savunma faaliyetlerini desteklemektir. Bu görev ifadesi, NATO’nun Vilnius sonrasında vurguladığı “planların kuvvetlerle ve komuta‑kontrolle tam bağlanması” yaklaşımıyla aynı mantıksal hatta oturur: plan varsa, bu planı uygulayacak C2 (command and control) kadroları ve ön atamalı kuvvet havuzu gerekir. (TRT Haber, 2026; NATO, 2023a; NATO, 2025a). 

Buna karşılık, Adana’da planlanan karargâhın “hangi somut tehdit setine” odaklanacağı sorusu (Rusya mı, güney kaynaklı riskler mi, terörizm mi, karma bir set mi) tartışmanın ana eksenidir. Her ne kadar karargâhın Ortadoğu, Kafkasya, Doğu Akdeniz ve Kuzey Afrika kaynaklı tehditlere karşı ittifakın caydırıcılık/ savunma kapasitesini artırma hedefiyle ilişkilendirildiği düşünülse de (T24, 2026; NATO, 2022a; NATO, 2026c) Akdeniz Bölgesinde NATO’nun çok uluslu karargâh kurması istihbarat, harekât ve lojistik alanlarda doğrudan veya dolaylı bilgi toplaması 15 Temmuz’da yaşananlar göz önüne alındığında NATO bileşenleri özelinde endişe yaratmaktadır.

Diğer taraftan Türkiye’nin bu savaşta “yakın cephe” etkisine maruz kalabileceği kaygısı; Türkiye hava sahasına yönelen sözde(!) İran kaynaklı balistik tehdit iddiaları ve NATO unsurlarınca vurulduğu/engellendiği açıklamalarıyla somutlaşmıştır. Dolayısıyla Adana’daki MNC‑TÜR’ün “son gelişmelerle ilgisiz” olduğu vurgusu, iki ayrı okumayı davet eder: Bir yandan NATO planlama döngüsünün uzun vadeli karakteri ile ilişkili olsa da, bölgesel sıcak çatışmanın Türkiye’nin güvenlik algısını sertleştirdiği bir dönemde, bu tür komuta kontrol yatırımlarının “savaşla eşzamanlı” algılanması kaçınılmazdır.

Türkiye Açısından Risk Analizi ve Senaryolar:

İlk risk boyutu daha çok “stratejik tırmanma” ve “egemenlik algısı” üzerinden büyümektedir. Karadeniz’de kıyıdaş olmayan unsurların görünürlüğünün artması (sadece fiilî deniz varlığı değil, karargâh ağlarının siyasî‑askerî etkisi) Rusya’nın tehdit algısını artırabileceği gibi, Türkiye’nin Montrö uygulamasında üçüncü taraf baskılarıyla karşılaşma ihtimalini de besleyebilir. (Cumhuriyet, 2026a; T24, 2026; Anadolu Ajansı, 2026a).

İkinci risk kümesi, 2026’daki ABD‑İsrail‑İran savaşı bağlamında Türkiye’nin “hedef olma” riskinin artmasıdır. Reuters’in aktardığı şekilde Türkiye hava sahasına yönelen İran kaynaklı balistik tehdit olayları yaşanıyorsa, Türkiye’nin zaten kritik NATO/ABD altyapılarına ev sahipliği yaptığı coğrafyada yeni C2 düğümlerinin (özellikle Adana çevresinde) “stratejik hedef portföyüne” eklenmesi mümkündür. Bu, karargâhların bizzat hedef olmasından çok, Türkiye’nin kriz anında NATO’nun karar‑icra döngüsünün parçası olarak algılanmasıyla ilgilidir. (Reuters, 2026c; Reuters, 2026d; TRT Haber, 2026).

Bu çerçevede iki pratik senaryo, askerî‑güvenlik politikası açısından anlamlıdır:

Birinci senaryo: ABD‑İsrail‑İran savaşı uzar ve Türkiye’ye dönük balistik tehdit vakaları artar; bu durumda Adana’daki MNC‑TÜR ve Türkiye’deki NATO varlığı, caydırıcılık açısından “sigorta” işlevi görse de Türkiye’nin hedef olma/ekonomik şoklara maruz kalma riski yükselir. (Reuters, 2026b; Reuters, 2026d).

İkinci senaryo: ABD‑NATO ilişkilerinde belirsizlik (ABD’nin rolünü azaltması, Avrupa’nın daha fazla yük üstlenmesi) derinleşir; Türkiye, hem NATO içi pazarlıkta hem AB‑NATO eşgüdümünde başta Karadeniz olmak üzere daha karmaşık bir denge siyaseti yürütmek zorunda kalır. (Reuters, 2026e; EEAS, 2022; NATO, 2025b).

Kaynakça

• Anadolu Ajansı. (2026a, 2 Nisan). MSB: Montrö Sözleşmesi'nden taviz verilmesi söz konusu değildir. 
• Council of the European Union. (2023, 24 Ekim). Maritime security: Council approves revised EU strategy and action plan. 
• Council of the European Union. (2023, 24 Ekim). Council conclusions on the Revised EU Maritime Security Strategy (EUMSS) and its Action Plan (ST 14280/23). 
• Council of the European Union. (2024, 27 Mayıs). Council Conclusions on EU Security and Defence (ST 9225/2024). 
• Cumhuriyet. (2026a, 30 Mart). NATO Kolordu Karargâhı’nın ardından İstanbul’a ‘Deniz Unsur Komutanlığı’ konuşlanıyor. 
• EEAS. (2022, 24 Mart). A Strategic Compass for Security and Defence. 
• NATO. (1951, 19 Haziran). Agreement between the Parties to the North Atlantic Treaty regarding the Status of their Forces (NATO SOFA). 
• NATO. (1951, 20 Eylül). Agreement on the status of the North Atlantic Treaty Organization, National Representatives and International Staff (Ottawa Agreement). 
• NATO. (1952, 28 Ağustos). Protocol on the Status of International Military Headquarters set up pursuant to the North Atlantic Treaty (Paris Protocol). 
• NATO. (2022a, 29 Haziran). NATO 2022 Strategic Concept.