Logo
Çağ Üniversitesi
14.06.2019

ENERJİ SAVAŞLARI BAĞLAMINDA AKDENİZ’DE SON DURUM

Müberra ÖZTÜRK tarafından

ENERJİ SAVAŞLARI BAĞLAMINDA AKDENİZ’DE SON DURUM

Akdeniz önemli geçiş güzergahı olmasının yanı sıra İkinci Dünya Savaşından sonra keşfedilen enerji yataklarıyla dünyanın dikkatini üzerine çekmiştir.Dünya geçiş güzergahlarını ve enerji yataklarını kontrol etmek gücü elinde bulundurmak demektir.ABD, Rusya, Çin bu strateji ile politikalar yürütmekte ve çıkar çatışmaları ortaya çıkmaktadır.Son zamanlarda da Doğu Akdeniz’de durum çıkar çatışması yönünde gelişmektedir.Doğu Akdeniz’de sular sadece bölge ülkelerinin değil dünya ülkelerinin bu çatışmaya ortak olmasıyla ısınmaktadır.Türkiye uluslararası hukuktan doğan haklarını korumak suretiyle sahada proaktif politika yürütmektedir.

Türkiye bölgede yalnızlaştırılmaya çalışılan ve hukuk kurallarını çiğneyen ülke konumuna getirilmeye çalışılmaktadır. Son gelişmelerden biri olarak ABD Dışişleri Bakanlığı Avrupa ve Avrasya İşleri yetkilisi Matthew Palmer, ABD'nin Türkiye'ye Doğu Akdeniz'deki faaliyetlerinin provokatif olduğunu ve Türkiye'den bölgede sondaj yapmaya başlama kararından vazgeçmesini istedi. Palmer, Türkiye'nin, Güney Kıbrıs Rum Yönetiminin sözde Münhasır Ekonomik Bölgesinde yasa dışı eylemlerden kaçınması gerektiği görüşünü ifade ederek, ülkesinin Kıbrıs Cumhuriyetinin egemenlik haklarını desteklemeye devam ettiğini vurguladı. (İNCEKAYA, 2019) İngiltere dahil AB ülkeleri ve ABD Türkiye’nin Doğu Akdeniz’de hukuksuz sondaj faaliyetlerinde bulunduğu belirterek Türkiye’ye uyarılarda bulunarak gerekirse yaptırımların ve askeri gücün kullanılmasından çekinilmeyeceğini belirterek sayısız ve hukuksuz tehditlerde bulunmuşlardır. Bölgede sayısı zamanla artan ve artmaya devam eden yaklaşık 200 savaş gemisi bulunmakla birlikte İngiltere nisan ayında kararını aldığı 121 adet F-35B tipi savaş uçağını GKRY’ne gönderdi ve uçaklar, İngiltere' ye ait Kıbrıs Rum Kesimi tarafındaki Akrotiri Hava Üssü'nde konuşlandırıldı. (İngiltere'den Güney Kıbrıs'a F-35 yığınağı, 2019) Fransa ise uzun süredir gündemde olan deniz üssü kurma faaliyetlerine yeni bir boyut getirdi. Rum Savunma Bakanı Savvas Angelidis ile Fransa Savunma Bakanı Florence Parly arasında deniz üssü ve savunma işbirliği anlaşması imzalanmıştır ve deniz üssünün önümüzdeki kasım ayında bitmesi planlanmaktadır.Türkiye’nin Yavuz sondaj gemisinin KKTC sahalarında arama faaliyetlerine başlaması ve Fransız üssünün aktif hale gelmesi ile karşılıklı anlaşma sağlanamayan sahalarda kritik gerilimlerin yaşanması muhtemeldir. (Güney Kıbrıs'tan Fransa'ya askeri üs!, 2019) GKRY’nin AB ülkelerinin üs ülkesi haline gelmesi bölgede dengeleri Türkiye aleyhine çevirmiştir.ABD,AB,İsrail ve GKRY arasındaki askeri anlaşmalar ve destekler Türkiye’nin deniz alanlarını işgal etmek ve enerji yataklarına ulaşımını engellemeye yönelik açık adımlardır.Bu tehditlere ek olarak GKRY’nin Fatih Sondaj Gemisi çalışanları ve TPAO ile iş birliği yapan yabancı şirketlerin yöneticileri hakkında tutuklama kararı çıkarması süreci yeni bir boyuta taşıdı.GKRY’nin aldığı bu tutuklama kararı iç hukuk düzenlemesine göre almakla birlikte sorun iki devletinde karşılıklı MEB alanlarını tanımadıkları saha üzerinde yaşanmaktadır.Bu durumda sorun sadece uluslararası hukuk yardımı ve karşılıklı görüşmeler ile çözülebilir. (AKSAN, 2019)Son olarak Türkiye ve ABD arasındaki S400 anlaşmazlığının giderek büyümesine karşın ABD’nin Türkiye’ye S400’lerin gelmesi ile Rumlara silah ambargosunu kaldırması ve Türkiye karşıtı silahlandırma olasılığı kuvvetle muhtemeldir.

 

Değerlendirme :

ABD’nin entegre edilemeyen ülkeler arasında olan Türkiye, bu haritanın dikkatle çizilmiş ticaret kavşaklarından Akdeniz’de yer almakla birlikte yeni keşfedilen enerji kaynaklarına yakınlığıyla çıkar çatışmalarının ve güç mücadelelerinin içerisinde yer almaktadır.Kıyı uzunluğu en fazla olan ülkelerden biri olan Türkiye bununla birlikte uluslararası hukuktan kaynaklanan deniz haklarına sahiptir.Türkiye uluslararası hukuk ve 1982 sözleşmesine uygun olarak hidrokarbon faaliyetlerini Doğu Akdeniz’de egemenlik haklarını kullanarak ve koruyarak devam etmektedir.Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti de Türkiye ile birlikte mücadele vermekte, haklarını sonun kadar korumaktadır.Haklarımızı işgal etmeye çalışan ABD , AB ülkeleri ve özellikle Yunanistan ile GKRY’ne verdiğimiz en net cevaplar üç denizde aynı anda gerçekleştirdiğimiz Kurtaran, Denizkurdu tatbikatlarıdır.Bütün bunlara ek olarak silahlı deniz kuvvetlerimiz ile arama ve sondaj  faaliyetlerine devam eden gemilerimiz her geçen gün daha fazla alanı taramakta ve haklarımıza sahip çıkmakta önemli adımlar atmamıza kapı açmaktadırlar.Türkiye’nin hemen yanı başındaki enerji kaynaklarına gelişmekte olan bir ülke olarak ihtiyacı vardır ve bu haklarından hukuksuz yöntemler ve tehditler ile vazgeçirilemez.Hem güvenliğimizi korumak hem caydırıcı güç olma bağlamında alımı kesinleşen S400’ler Akdeniz sınırımıza yerleştirilebilir ve enerji savaşlarında bizi bir adım öne taşıyabilir. (TOKYAY, 2019)

 

KAYNAKÇA :

 

AKSAN, S. (2019, Haziran 10). Rumların Tutuklama Kararı. Yenişafak: https://www.yenisafak.com/gundem/rumlarin-tutuklama-karari-fatih-gemisine-dokunan-sonucuna-katlanir-3494269 adresinden alınmıştır

Güney Kıbrıs'tan Fransa'ya askeri üs! (2019, Mayıs 17). Habertürk: https://www.haberturk.com/guney-kibris-tan-fransa-ya-askeri-us-2466628# adresinden alınmıştır

İNCEKAYA, G. (2019, Haziran 10). 'Türkiye Kıbrıs'ta izlenen haydutluk stratejisini kabul etmeyecek'. Anadolu Ajansı : https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/turkiye-kibrista-izlenen-haydutluk-stratejisini-kabul-etmeyecek/1500204 adresinden alınmıştır

İngiltere'den Güney Kıbrıs'a F-35 yığınağı. (2019, Mayıs 22). ensonhaber: https://www.ensonhaber.com/ingiltereden-guney-kibrisa-f-35-yiginagi.html adresinden alınmıştır

TOKYAY, M. (2019, Haziran 11). S-400 ve F-35 açmazında ABD, Rusya ve Türkiye'nin önünde hangi seçenekler var? euronews.: https://tr.euronews.com/2019/06/11/s-400-ve-f-35-acmazinda-abd-rusya-ve-turkiyenin-onunde-hangi-secenekler-var adresinden alınmıştır

Müberra ÖZTÜRK

YAZAR HAKKINDA

Güney Güvenlik Okulu Ortadoğu Masası Sorumlusu.