Logo
Çağ Üniversitesi
18.11.2019

ADANA MUTABAKATI BAĞLAMINDA YENİ GÜVENLİK ALGISI

Müberra ÖZTÜRK tarafından

ADANA MUTABAKATI BAĞLAMINDA YENİ GÜVENLİK ALGISI

Başkomutan Mustafa Kemal Atatürk” Türk Milleti bağımsız yaşamış ve bağımsızlığı varolmalarının yegâne koşulu olarak kabul etmiş cesur insanların torunlarıdır. Bu millet hiçbir zaman hür olmadan yaşamamıştır, yaşayamaz ve yaşamayacaktır. “ demiştir. Bu cümleden yola çıkarak Türk milletinin bağımsızlığına ve vatan bütünlüğüne karşı ortaya çıkan tehditlere korkmadan müdahale edeceğini şüphesiz anlayabiliriz.Askeri zaferler mutlaka diplomasi zaferi ile taçlandırılmalıdır.Barış Pınarı Harekatı ile sahada kazandığımız güç masada elimizi güçlendirmiştir.Sınırlarımızda terör örgütlerini barındırmamak ve Türkiye’deki Suriyeli mültecileri topraklarında güvenle yaşamalarını sağlamak için oluşturmaya karar verdiğimiz güvenli bölge alanı Zeytin Dalı, Fırat Kalkanı ve Barış Pınarı Harekatlarıyla kazandığımız stratejik güç ve diplomasi ile sağlanma yolundadır.Türkiye ABD ile vardığı anlaşma sonucu PKK/ YPG terör unsurlarının sınırımızdan 20 mil çekilme kararında anlaşıldı ve harekata 120 saat ara verildi.Fakat rejim güçlerinin ve Rusya’nın güvenli bölge alanında askeri unsurları mevcuttur.Burada ortaya çıkan sorunların  Türkiye Cumhuriyeti ve Hafız Esad yönetimindeki Suriye devleti ile 20 Ekim1998’de imzalanan Adana Mutabakatı gereceğince çözümlenmesi yeniden gündemdedir. (Barış Pınarı Harekatı'nın yürütüldüğü bölgede son durum, 2019)

Adana Mutabakatı

Mutabakatın ortaya çıkmasındaki ana  sebepler Türkiye’nin bugünlerde yaşadığı sorunlardan farksız değildir.Suriye devleti 1980 ve 1990 yılları boyunca terör örgütü PKK ve lideri Abdullah Öcalan’ı Suriye topraklarında konuşlanmasına, eğitim kampları oluşturmasına, her türlü propaganda faaliyetine ve topraklarından Türkiye'ye dönük terör eylemleri gerçekleştirmesine izin vermiştir.Dönemin yetkilileri Suriye’yi terör örgütünü desteklemeyi bırakması için sınırda askeri tatbikatlar yapmıştır.Olası bir Ankara-Şam çatışmasının engellenmesi için Mısır ve İran’ın girişimleri sonucunda iki ülke bir araya gelmiştir.20 Ekim1998 günü Adana Mutabakatı imzalanmıştır. (DEMİRTAŞ, 2019)

Adana Mutabakatı’nın amacı ve kapsamı istikrarı ve güvenliği tehdit eden terör örgütlerine karşı birlikte mücadele vermektir. Anlaşma uyarınca:

  1. Suriye kendi topraklarından Türkiye'nin güvenlik ve istikrarını tehlikeye atacak eylemlere izin vermeyecek. Suriye, PKK'nın silah, lojistik ve mali destek sağlamasına ve propaganda faaliyetlerine izin vermeyecektir.
  2. Suriye, PKK'yı terör örgütü olarak ilan etmiştir. Suriye, diğer terör örgütlerinin yanı sıra PKK ve uzantılarının topraklarındaki faaliyetlerini yasaklamıştır.
  3. Suriye, PKK'nın topraklarında eğitim kampı kurmasını ve ticari faaliyetlerde bulunmasını yasaklamıştır.
  4. Suriye, PKK üyelerinin transit yollarla üçüncü ülkelere gitmesine izin vermeyecektir.
  5. Suriye, PKK liderlerinin topraklarına girmesini engelleyecek ve gümrük yetkililerine bunun için talimat verecektir. (Adana mutabakatı nedir?, 2019)

 

 

Bu anlaşma ile Suriye devleti PKK ve türevlerinin terör unsurları olduğunu resmen kabul etmiştir.Bu anlaşmanın ardından Adana Mutabakatı’nı geliştirmek için  Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Suriye Arap Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Terör ve Terör Örgütlerine Karşı Ortak İşbirliği Anlaşması 21 Aralık 2010 tarihinde imzalanmıştır. 2011 yılında ortaya çıkan iç savaştan itibaren anlaşmalar sadece kağıt üzerinde kalmıştır PKK/YPG bugünlerde Suriye’nin kuzeyinde hibrit savaşın bir parçası ve maşası olmuştur.Türkiye bu anlaşmalar çerçevesinde Suriye’nin toprak bütünlüğüne saygı duyarak BM’nin 51. Maddesi uyarınca sınır güvenliğini sağlamak amacı ile Zeytin Dalı, Fırat Kalkanı Harekatlar gerçekleştirdi ve Barış Pınarı Harekatını sürdürmektedir.Türkiye’nin Adana Mutabakatı’na sadık kalabilmesi için Suriye rejiminin devletin toprak bütünlüğüne sahip çıkarak PKK dahil tüm terör unsurlarını topraklarında barındırmaması gerekmektedir.Barış Pınarı Harekatı tüm hızıyla devam ederken ABD yetkililerinin ülkemizi ziyaret etmesi ve Türk yetkililer ile 5 saat süren görüşmelerin ardından harekata PKK/YPG’nin tanımlanan güvenli bölgeden çekilmeleri için 120 saatlik ara verilmiştir.Anlaşma gereğince PKK/YPG terör unsurlarının 20 mil güneye çekilmesine karar verilmiştir.Fakat bu güvenli bölge içerisinde sadece PKK/YPG unsurları bulunmamakta Suriye rejim güçleri ve rejim destekçisi Rus birlikleri de bulunmaktadır.Güvenli alan için sadece ABD ile anlaşmak yetmemektedir.Rejim güçlerinin bulunduğu Menbiç, Haseke, Kamışlı alanları için Rus ve Rejim temsilcileri ile anlaşma yapılması kaçınılmazdır. (Rusya Desteğindeki Suriye Ordusu SDG'nin Bölgelerinde Konuşlanıyor)

Adana Mutabakatı Kapsamında Güvenlik Değerlendirmeleri

Rusya destekli Rejim güçlerin ABD birliklerinin çekildiği alanlara yerleşmesi Türkiye ve Suriye Rejimi’ni karşı karşıya getirmiştir.Soçi Mutabakatı’nın tarafları olan İran ve Rusya da Rejim güçlerini desteklemektedir.Türkiye’nin BM 51. Maddesi uyarınca Suriye topraklarında bulunması ve güvenli bölge alanı oluşturması karşısında Rejim güçleri durmaktadır.1998 yılında imzalanan Adana Mutabakatı Ankara ve Şam arasında yol gösterici bir haritadır.Rusya ve İran da Adana Mutabakatı’nın uygulanması konusuna vurgu yapmaktadırlar.Hem Suriye’nin istikrar ve bütünlüğü hem bölgenin güvenliğinin sağlanması için Adana Mutabakatı yol göstericidir.Mutabakat revize edilerek ve genişletilerek karşılıklı anlaşma sağlanabilir.Revize edilen anlaşma ile Suriye toprakları içinde PKK, IŞİD dahil tüm terör unsurları temizlenmeli, olası tehditler için önlemler alınmalı, mülteci krizi konusu dahi mutabakat şartlarına eklenerek iki ülkenin de toprak bütünlüğü ve güvenliği için mutabakat sağlanmalıdır. (AKAL, 2019)

Türkiye Cumhuriyeti Ortadoğu bölgesinde güçlü ve istikrarlı bir devlettir. ABD laboratuvar örgütü olan IŞİD’i yenmek için müttefik olarak başka terör örgütü olan PKK ile anlaşmak yerine güvenilir müttefiki Türkiye devleti ile yoluna devam etmelidir.Soğuk savaş yıllarından beri müttefik olan Rusya ve Suriye de Türkiye devleti ile olan terör problemlerini Adana Mutabakatı’nı yol gösterici olarak benimseyerek çözüm için adım atmalıdırlar.Suriye Rejimi PKK’ya özerkliğe varacak haklar tanır ise bölgede bir daha istikrarı görmek imkansız olacaktır.Bu durumda Irak ders niteliği taşımaktadır. Büyük Ortadoğu Projesi’nin amaçları unutulmamalı, taşeron örgütler yerine uluslararası barış ve düzenin sağlanabilmesi için devletler arası iletişim kapasiteleri arttırılmalıdır.Ankara ve Şam arasındaki uzun yıllardan beri süren anlaşmazlık iki ülkenin de çıkarlarını karşılayacak şekilde Adana Mutabakatı çerçevesinde sağlanabilir. (KURT, 2019)

 

Kaynakça

 

Adana mutabakatı nedir? (2019, Eylül). Yeniakit: https://www.yeniakit.com.tr/haber/adana-mutabakati-nedir-933736.html adresinden alınmıştır

AKAL, D. (2019). Dikkatler Soçi’ye çevrildi. DW: https://www.dw.com/tr/dikkatler-soçiye-çevrildi/a-50896771 adresinden alınmıştır

Barış Pınarı Harekatı'nın yürütüldüğü bölgede son durum. (2019). CNN TÜRK: https://www.cnnturk.com/turkiye/baris-pinari-harekatinin-yurutuldugu-bolgede-son-durum?page=1 adresinden alınmıştır

DEMİRTAŞ, S. (2019, Ocak 25). Adana Mutabakatı'nın maddeleri neler, Putin neden gündeme getirdi. BBC: https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-46996917 adresinden alınmıştır

KURT, V. (2019). Adana Mutabakatı PKK’ya Karşı Türkiye’nin Elini Rahatlatan Önemli Bir Koz. SETAV: https://www.setav.org/adana-mutabakati-pkkya-karsi-turkiyenin-elini-rahatlatan-onemli-bir-koz/ adresinden alınmıştır

Rusya Desteğindeki Suriye Ordusu SDG'nin Bölgelerinde Konuşlanıyor. (tarih yok). Amerika'nın Sesi: https://www.amerikaninsesi.com/a/rusya-destekli-rejim-sdg-nin-bölgelerinde-konuşlanmaya-başladı-/5123090.html adresinden alınmıştır

 

Müberra ÖZTÜRK

YAZAR HAKKINDA

Güney Güvenlik Okulu Ortadoğu Masası Sorumlusu.