Logo
Çağ Üniversitesi
26.05.2019

ABD BAŞKANI DONALD TRUMP'IN ULUSAL ACİL DURUM İLANI

Tuğçe KÖKÜSOY tarafından

ABD BAŞKANI DONALD TRUMP’IN ULUSAL ACİL DURUM İLANI

 

ABD Başkanı Donald Trump, ABD-Meksika güney sınırına planlanan duvarın inşasını tamamlamak için ulusal acil durum ilanı imzalayarak, yetkilerini arttırıp, Kongreden onay alamadığı bütçeyi duvarın tamamlanması adına askeri kaynaklardan oluşturmayı amaçlamaktadır. ABD-Meksika sınırından uyuşturucuların, insan kaçakçılarının ve suçluların geçtiği bir süredir ABD Başkanı tarafından iddia edilmiştir. Ancak Trump’ın bu iddiaları Demokratlar tarafından yeterli görülmemiş ve Demokratlar duvar için Trump’ın talep ettiği bütçeye izin vermemiştir. Trump, milletvekillerinin güney sınırında bir duvar inşa etmek istediği milyarlarca doları ona verme ihtimalinin olmadığını bilmekteydi, tam da bu yüzden 2018'in başlarında, Kongre yapmadan başka bir yol bulma arayışına girmiştir.

ABD federal hükümetinin 22 Aralık 2018- 25 Ocak 2019 süresince kapalı olmasının nedeni, ABD Başkanı Trump'ın, ABD-Meksika sınırına örülmesini istediği duvar için gereken 5,7 milyar dolar bütçeye , Demokratların onay vermemesidir. Daha sonra Trump tarafından Temsilciler Meclisi ve Senatodan geçen üç haftalık harcamalar yasasının imzalanmasıyla hükümetin en uzun süren kapanma süreci bitmiştir. Trump, şayet Kongrede sınır güvenliği konusunda bir fikir birliği sağlanmazsa hükümetin 15 Şubat’ta tekrar kapatılacağını veya başkanlık yetkileriyle “acil durum” ilan edeceğini ifade etmiştir.[1]

Beyaz Saray avukatları, Trump'ı hükümlerinin yasal riskleri konusunda defalarca uyarmalarına rağmen, Donald Trump haftalarca tehdit ettiği eylemi gerçekleştirmiş ve bu durum hem Demokratlardan hem de bazı Cumhuriyetçilerden tepki almıştır. Demokratlar bu bildirimin anayasaya aykırı olduğunu ve başkanlık güçlerinin suistimal edildiği anlamına geldiğini ve bu doğrultuda yeni bir hukuki mücadelenin başlayacağını dile getirmişlerdir. ABD Kongresi, bütçenin onaylanmaması nedeniyle yaşanan krizi çözmek amacıyla, Cumhuriyetçi ve Demokratlardan kurulan komisyon yaptığı düzenlemede sınıra duvar inşaşı için 1,37 milyar dolar ayırmıştır. Meksika sınırına duvar projesi için Başkan Trump, duvar projesi için askeri inşaat projesi adı altında paranın geri kalanını ulusal acil durum ilanı sonrasında Savunma Bakanlığı ve İç Güvenlik Bakanlığı bütçelerinden gelecek ek kaynaklardan karşılamayı düşünmektedir. 

Ulusal Acil Durum İlanında Başkanın Yetkileri:

1976 Acil Durum Yasası uyarınca, başkan önemli bir gerekçe sunduğu takdirde herhangi bir kriz için acil durum ilan edebilmektedir. Bu bağlamda Trump da sınırda yaşanan göçmen krizinin ulusal bir kriz olduğunu birçok kez ifade etmiştir. Burada Trump tarafından ulusal güvenlik krizi olarak değerlendirilen durum yine Trump’ın Kongre tarafından engellenen bir seçim kampanyası vaadini yerine getirmek için yarattığı bir krizdir. Mevcut bir krizle başa çıkmak veya krizin ortaya çıkmasını önlemek için ABD Başkanı ulusal acil durum ilan edebilmekte ve böylece yetkilerini önemli ölçüde arttırarak daha hızlı bir şekilde karar alıp alınan bu kararları uygulamaya koyabilmektedir. Acil durum kararıyla birlikte ABD Başkanı Donald Trump, ABD içindeki elektronik iletişimi kesme, ABD halkının banka hesaplarını dondurma veya ABD içinde herhangi bir yere düzeni koruma sebebiyle askeri güçler gönderme hakkına sahip olmaktadır. Bunlara ek olarak üretim araçlarını kontrol ve organize etme, yurtdışına askeri güçler atama, sıkıyönetim başlatma, özel girişimin işleyişini düzenleme, tüm ulaşımı ve iletişimi kontrol etme ve ele geçirme, seyahatı kısıtlama ve buna benzer çeşitli yollarla ABD vatandaşlarının hayatlarını kontrol etme haklarına sahip olmaktadır.

1976 yılında yasanın yürürlüğe girmesinden bu yana ABD’de 60 kez acil durum ilan edilmiştir. George W.Bush 11 Eylül saldırılarından sonra askeri alanda maddi kaynak sağlamak, şüphelilerin telefonlarını takip etmek ve sorgulamaları katı bir şekilde yapmak için; Obama ise domuz gribi ile mücadele konusunda acil durum düzenlemelerine başvurmuştur.[2]

Önceden, acil durum önlemlerinin çoğu, bir savaşı kovuşturmak ya da küresel bir ticaret tehdidine müdahale etmek gibi dış politika ile ilgili olmuştur.  Bu bağlamda günümüzde de aktif olan 28 ulusal acil durumun çoğunun açıklaması yapılabilmektedir. Fakat birkaç durumda, cumhurbaşkanları siyasi hedeflerini yerine getirmek için acil durum ilanını kullanmışlardır.

Donald Trump’ın acil durum ilanı, “askeri inşaat projelerinde” kullanılmak için ayrılan savunma bütçesinden para almasına imkan vermektedir. Yani böyle bir durumda ABD ordusuna ait birliklerin duvar yapımında çalışmak üzere görevlendirilmesi beklenmektedir.Trump’ın sınırdaki durumu güvenlik krizi olarak değerlendirmesi ve duvarın inşasını askeri takviye olarak gerekçelendirmesi muhalefet tarafından sert karşılanacağı aşikardır.

 1976 Acil Durum Yasası ABD kongresine acil durum ilanını reddetme hakkı vermektedir. Ancak Demokratlar Temsilciler Meclisi’nde çoğunluk durumunda olsalarda, Cumhuriyetçilerin çoğunlukta olduğu Senato’dan ret kararı çıkması için Cumhuriyetçilerin Trump’a karşı oy kullanmaları gerekmektedir. Trump’ın hükmüne karşı çıkan Cumhuriyetçiler olmasına rağmen red kararının  mevcut Kongre’den çıkması pek mümkün görünmemektedir. Trump’ın acil durum ilan edeceği niyetini dile getirmesi üzerine ülkedeki insan hakları savunucuları, avukatlar ve aktivistler Trump’ın bu yetkiyi kullanması durumunda hukuki bir mücadele başlatacaklarını duyurmuşlardır. Trump’a ilan ettiği acil durum hükmünü ortadan kaldırtma adına  Colorado, Connecticut, Delaware, Hawaii, Illinois, Maine, Maryland, Michigan, Minnesota, Nevada, New Jersey, New Mexico, New York, Oregon, Virginia ve California eyaletleri dava açarak hukuki bir mücadele başlatmışlardır.

ABD yönetiminin tamamlanacak duvarın askeri inşaatın yasal tanımına uyduğunu ve güney sınırındaki durumun silahlı kuvvetlerin dahil olması gereken bir kriz olduğunu ispatlaması gerekmektedir.

İstatistiklere bakıldığında, düzensiz göç 20 yılın en düşük seviyesine düşmekte ve birçok uyuşturucu kaçakçılığı resmi giriş limanları yoluyla yapılmakta ve böyle bir durumda da sınırda bir duvara ihtiyaç duyulmamaktadır.

Trump’ın kendisinin en güçlü seçim vaadi olan ABD-Meksika sınırına inşası söz konusu olan duvarın tamamlanması için elinden geleni yapmaya devam edeceğini söylemek yanlış olmayacaktır. Sonucu ne olursa olsun ABD’yi karmaşık günlerin beklemekte olduğu aşikardır. Ülkesinde önemli bir kesim tarafından, tamamı halkın oylarıyla seçilmiş Kongre’nin aldığı kararı hiçe saydığı için demokrasiden yoksun popülist başkan olarak görülen Donald Trump ulusal acil durum hükmü nedeniyle çok fazla yasal ve siyasi muhalefetle karşılaşacaktır. Ülke içinde, ABD-Meksika sınırındaki durumun ulusal güvenliğe zarar vereceğini düşünen Trump taraftarlarına karşın, bölgedeki göç hareketlerinin 10 yıl öncesine göre daha düşük olduğunu savunan görüşler mevcuttur. ABD-Meksika sınırındaki duvarın tamamlanmasına hız vermek amacıyla Trump tarafından ilan edilen acil durum bildirisinin ardından gelen davalar sonucunda çok uzun bir hukuki sürecin başlayacağı ve ABD-Meksika sınırına inşa etmeyi düşündüğü duvarın tamamlanmasının gecikeceğini söylemek mümkündür. Daha önce hiç yaşanmamış olsa da Trump’ın kararına bir yargıç tarafından müdahale edilme ihtimali söz konusudur. Olay Yüksek Mahkemeye taşındığı zaman, Cumhuriyetçi atanan adaletçilerin çoğunluğa sahip olduğu mevcut Yüksek Mahkeme tarafından davanın nasıl değerlendirileceğini tahmin etmek çok da zor olmayacaktır. Ancak bildirgenin yasal savunmasının zor olması beklenmektedir. Yetkililer, Beyaz Saray ve Adalet Bakanlığı avukatları, özellikle dava açmayı planlayanların yasal duruşuna meydan okumayı planladıklarını ve davayı idarenin pozisyonuna açık olmayan mahkemelerden uzak tutmanın yollarını aradıkları bilinmektedir. Trump tarafından ilan edilen bu bildirinin ABD demokrasisine, Müslümanlara ve göçmenlere zarar verecek nitelikte olduğu da apaçık ortadır.

 

 

KAYNAKÇA:

1.(2019 Şubat 19).Euronews: ABD: 16 eyaletten Trump'ın ilan ettiği ulusal acil durumun kaldırılması için dava, https://tr.euronews.com/2019/02/19/abd-16-eyaletten-trumpin-ilan-ettigi-ulusal-acil-durumun-kaldirilmasi-icin-dava adresinden alınmıştır.

2.(2019, Şubat16).TheGuardian: FiveFalseClaimsFromTrupm’sNationalEmergency Speech, https://www.theguardian.com/us-news/video/2019/feb/16/five-false-claims-from-trumps-national-emergency-speech-video adresinden alınmıştır.

3. (2019,  Şubat 15).Al Jazeera.Can Trump Declare one for the wall ?.https://www.aljazeera.com/news/2019/02/national-emergency-trump-declare-wall-190214225808895.html?xif= adresinden alınmıştır.

4. (2019, Şubat 15).BBC Türkçe.Trump, Meksika duvarı için acil durum ilan etti. https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-47247791 adresinden alınmıştır.

 

[1]CNN TÜRK, 2019, https://www.cnnturk.com/dunya/trump-ulusal-acil-durum-ilan-edecek ,20 Şubat 2019’da erişildi.

 

[2]DW Türkçe, 2019,https://www.dw.com/tr/ulusal-acil-durumun-trumpa-tan%C4%B1yaca%C4%9F%C4%B1-yetkiler/a-47542411 ,20 Şubat 2019’da erişildi.

 

Tuğçe KÖKÜSOY

YAZAR HAKKINDA

Güney Güvenlik Okulu Amerika Masası Sorumlusu.